หลายท่านตั้งใจดูแลตัวเองมาก และพอน้ำหนักลดลงแล้วก็อยากให้คงที่ไปนาน ๆ ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ค่ะ
สิ่งสำคัญคือ
การลดน้ำหนักเป็นช่วงหนึ่ง แต่การรักษาน้ำหนักหลังลดแล้ว เป็นอีกช่วงหนึ่ง ที่ต้องใช้ “วิธีดูแล” แตกต่างออกไปเล็กน้อย
ในทางการแพทย์พบว่า “น้ำหนักมีโอกาสเพิ่มขึ้นได้” หลังหยุดการลดน้ำหนักทุกวิธี เพราะร่างกายมีระบบปรับตัวเพื่อรักษาสมดุลของตัวเอง

1. ร่างกายมี “ระบบป้องกันการผอมลง” ตามธรรมชาติ
   เมื่อเราน้ำหนักลดลง ร่างกายมักรับรู้ว่า “พลังงานสำรองลดลง” และจะพยายามรักษาตัวเองด้วยการปรับระบบต่าง ๆ เช่น หิวง่ายขึ้น / อยากอาหารมากขึ้น ฮอร์โมนและสัญญาณความหิว มักเพิ่มขึ้น เพื่อให้เรากินมากขึ้นและน้ำหนักกลับไปสู่ระดับเดิม นี่ไม่ใช่ความผิดปกติของเรา แต่เป็นกลไกปกติของร่างกาย อิ่มยากขึ้น / อิ่มไม่นาน ก่อนลดน้ำหนักอาจกินเท่านี้แล้วอิ่ม แต่หลังลดน้ำหนักอาจรู้สึก “อิ่มยากขึ้น” หรือ “หิวเร็วขึ้น”
   
   
2. การเผาผลาญลดลงได้เมื่อเราน้ำหนักลด หลายคนเข้าใจว่า “ถ้าน้ำหนักลดแล้ว ควรเผาผลาญดีขึ้น” แต่ในความเป็นจริงเชิงกลไก
   “ร่างกายมักประหยัดพลังงานมากขึ้น” เพราะ ตัวเบาลง ร่างกายใช้พลังงานน้อยลงอยู่แล้ว น้ำหนักน้อยลง = ใช้พลังงานต่อวันลดลงเป็นธรรมชาติ ร่างกายปรับตัวให้ “ประหยัด” พลังงานมากขึ้น (Adaptive Thermogenesis)
   หลังน้ำหนักลด บางคนเผาผลาญลดลง “มากกว่าที่ควร” เมื่อเทียบกับน้ำหนักที่ลดลง เมื่อกลับมากินเท่าเดิม น้ำหนักอาจขึ้นได้ง่ายกว่าเดิม
   
   
3. ถ้ากล้ามเนื้อลด น้ำหนักจะเด้งง่ายขึ้น เวลาลดน้ำหนัก ถ้าลดแบบไม่ได้เน้นโปรตีน และไม่ได้ทำแรงต้าน (เวทเทรนนิ่ง) ร่างกายอาจเสีย
   “มวลกล้ามเนื้อ” ไปด้วย
   กล้ามเนื้อเป็นตัวช่วยเผาผลาญพลังงาน ถ้ากล้ามลด → เผาผลาญลด → น้ำหนักกลับขึ้นได้ง่าย แม้กินไม่ได้เยอะมาก
   
   
4. พฤติกรรม “ปล่อยตัว” หลังหยุดโปรแกรมโดยไม่รู้ตัว เรื่องนี้เกิดได้กับทุกคน ซึ่งไม่ได้หมายความว่าไม่ตั้งใจ แต่เมื่อเป้าหมายสำเร็จแล้ว สมองมักผ่อนคลาย เช่น จากที่เคยควบคุมมื้อเย็นเข้มงวด → เริ่มกินตามสังคมมากขึ้น
   จากที่เคยออกกำลังกายสม่ำเสมอ → ลดลงเพราะงานยุ่ง
   เพิ่มของว่างหรือเครื่องดื่มหวาน “ทีละนิดแต่บ่อยขึ้น”
   สิ่งเหล่านี้รวมกันทำให้พลังงานเกินโดยไม่รู้ตัว และน้ำหนักค่อย ๆ เพิ่มขึ้น
   
   
5. น้ำหนักขึ้นได้มากจาก “เครื่องดื่มและของว่าง” แม้กินมื้อหลักไม่เยอะ หลายท่านคิดว่า “กินข้าวน้อยแล้ว” จึงไม่น่าขึ้น
   แต่สิ่งที่ทำให้น้ำหนักเด้งเร็วมากคือ เครื่องดื่มหวาน / ชานม / น้ำผลไม้ ขนม เบเกอรี่ ของทอด แอลกอฮอล์ + กับแกล้ม
   เพราะสิ่งเหล่านี้ให้พลังงานสูง แต่ทำให้อิ่มไม่นาน และมักเพิ่ม “แบบไม่รู้ตัว”
   
   
6. เรื่องนอนและความเครียด ทำให้น้ำหนักขึ้นได้จริง การนอนน้อยและความเครียดทำให้ หิวมากขึ้น อยากของหวานมากขึ้น อยากอาหารช่วงดึกมากขึ้น และทำให้การตัดสินใจเรื่องอาหารยากขึ้นในช่วงนั้น ๆ
   
   
7. “ปากกาฉีด” เกี่ยวข้องอย่างไร ปากกาลดน้ำหนัก เช่น Mounjaro ช่วยให้ หิวน้อยลง อิ่มนานขึ้น คุมอาหารได้ง่ายขึ้นระหว่างใช้